6 Şubat 2017 Pazartesi

Mîrname, Mijabad a Jan Dost

Min kîtabên Jan Dost li dû ku ez fikrên wî liser Facebook û Twitterê bixwînim xwendin. Eger min kîtabên wî siftê bixwendina û paşê rastî fikrên wî yên ku bi hişkî û tûjî tên bi lêv kirin bihatime, belku ez ê jê aciz bûma, min ê sond bixwara ku ez êdî carekî din destê xwe neavêjim kîtabên wî. Ango ew bilêvkirina fikran a bi tûndtûjî ê ew berhemên bêhempa li pêş çavên min erzan bikarana. Jixwe min li gelek deran dît û xwend ku tiştên bi vê mehneyê hatin gotin, tên gotin. Lê, bo min, wer nebû. Bi xwendina kîtabên wî ya li dû dîtina tûndtûjiya fikrên wî re, tehlî û tûndtûjiya li fikrên wî, li cem min hinekî siviktir û kêmtir bû. Ez dikarim bêjim bona xatirê kîtabeka wek "Mîrname", meriv dikare hemû tundtûjiya û tehliya di bilêvkirina fikrên wî de xweş bibîne. Meriv dikare bona xatirê şibandin, mecaz û biwêjên ku di Mîrname û Mijabadê de bi hostetî û bi huner li hev hatine anîn, huner û berhema wî û şexsiyeta wî daîne du kefên cidayên teraziyê... bi hesabê min kefa huner û berhemên wî ê girantir bê, lê meriv dikare qet mîzan û teraziyeka wiha jî daneîne û huner û berhemên wî daîne dera han, tûndtijiya di fikrên wî de jî daîne dera han..


Gava zarr li dor meriv bin kîtab bi xwendinê re tên vî halî


5 Şubat 2017 Pazar

Kilamek li ser 35 saliyê

Wêneyek ji Google'ê

Payîza çûyî vir ve, di royên ku min destê xwe avitiye destikê deriyê 35 saliyê vir ve, di bîra min de diherre û tê ku ez nivîseke li ser 35 saliyê binivîsim. Lê hal û rewşên li der û dora me, li welatê me, li bajarên me qet tu hewes li min nedihîşt ku ez dest bi nivîseka wiha bikim. Lê di bîra min de jî dernediket.

Kesên ku rêya xwe bi dezgeyên perwerdeyiya Tirkiyê ketine, bêguman ji helbestê Cahît Sitki Taranciyê Diyarbekirî agahdar bûne. Jixwe gava meriv dibêje Cahît Sitki Taranci, helbet li berî gişê, helbestê "35 yaş" tê bîra meriv. Cahît Sitki di helbestê xwe de sala 35'an wek nîverê ya umrê meriv dihesibîne. Ango temamiya sala meriv 70 sal e û gava meriv digihîje 35 salan, digihîje nîviya umrê xwe. Xwedê dizane ka meriv ê çiqas sal bibîne û ka mirin ê kîçax û li kû xwe li meriv bipiçikîne. Lê gava meriv navîniya (ortalama) umrê merivan hesab dike, ew ne hesabekî şaş e. Jixwe li Kurdistanê û Tirkiyê jî naviniya umir 65-70 sal e.   

Min helbestê Cahît Sıtkı, hîn salên xwe yên deh-panzdehan de bihîst. Li wan salan, salên 35'an bila li dera han bin, salên 20an jî ji meriv re wexteka pirr dûr û dûredest tên. Lê destara demê, roj, meh û salan di nav çerxên xwe de bi hev re dihêre. Sal yek bi yek li dû dimînin û meriv dibîne ku salên ji meriv re mîna li piş çiyayan xuya dibin, ji çerxa felekê re mîna firrek av bûne û meriv tavilê digihîje wan salên dûr. Bi min jî wer dihat. Salên 35 salan ji min re pirr dûr dihatin. Min digot kesê 35 sal dîtine, ka niha xwedî çi dîtinan û çi tecribeyan in. Ji min re him demeka pirr dûr dihat, him jî kesên 35 salî wek kesên gihîştine ew qonaxa pirr dûr dihat in. Loma 35 salî dûr bû, kesên 35 salî jî kesên serê xwe gihîştine ezmên bûn. Lê ne wiha bûye, xortno, ciwanno.. Umir kurt, sal mîna rojan bûne.. Di 15 saliya min de salên 35'an çiqas ji min re dûr dihatin, di 35 saliya min de jî salên 30, salên 20an, salên 15an ewqas nêzik, wek tê gotin "hîn mîna ku duh bin" tên. Helbet bi salan re meriv hinekî din xwedî tecribe, aqilkamil, xwedî dîtineke berfirehtir dibe. Lê ne wek meriv di salên 15 salan de texmîn dike. Ango ne 35 salî ewqas dûr e, ne jî gihîştina wir re meriv digihîje qonaxeka negihîjbar.

Lê helbet bi salan re hewes û enerjiya meriv kêmtir dibe. Birastî afirînerî jî kêmtir dibe. Ji aliya huner, nivîs û afirîneriyê de meriv êdî dikeve "dubarekirina xwe". Ango, eger ji dest bê, baştir e meriv li berî 35 salan destên xwe bilivîne tiştên ji aliya nivîs, afirînerî û hunerê ve pêk bîne. Jixwe êdî li wê serdemê zar û zêç jî li derdor meriv dibin. Min bi vê nivîsê re hewl da ku ez helbestê Cahît Sitki wergerrînim Kurdî

Otuz Beş Yaş Şiiri/ Helebestê Sîûpêncsalîyê

Yaş otuz beş! yolun yarısı eder. 
Dante gibi ortasındayız ömrün. 
Delikanlı çağımızdaki cevher, 
Yalvarmak, yakarmak nafile bugün, 
Gözünün yaşına bakmadan gider. 

Sal sîûpênc! umir gihîşt nîvî.
Êdî, mîna Dante, em li niviya umr in,
Cewhera di xortaniyê de,
Libergerrîn, lavakirin, êdî îro bêfayde ye
Bêmerhemet ji dest diherrin

Şakaklarıma kar mı yağdı ne var? 
Benim mi Allahım bu çizgili yüz? 
Ya gözler altındaki mor halkalar? 
Neden böyle düşman görünürsünüz, 
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar? 

Qey porr li cênikên min spî bûye?
Xwedêyo, ma va rûyê, bi qerçim, yê min e?
Lê van xelekên reşên li bin çavan?
Çima wiha li min dijminane xuya dibin,
Nênikên ku bi salan ji min re dostane bûn?

Zamanla nasıl değişiyor insan! 
Hangi resmime baksam ben değilim. 
Nerde o günler, o şevk, o heyecan? 
Bu güler yüzlü adam ben değilim; 
Yalandır kaygısız olduğum yalan. 

Bi demborînê re meriv çiqas diguhêre?
Çav li kîjan resmê min dikeve, ne ez im.
Ka li kû man ew roj, ew hewes û ew heycan
Na, va rûyê biken ne ez im;
Welle derew, bille derew e ku qeyta min nîne li tiştekî

Hayal meyal şeylerden ilk aşkımız; 
Hatırası bile yabancı gelir. 
Hayata beraber başladığımız, 
Dostlarla da yollar ayrıldı bir bir; 
Gittikçe artıyor yalnızlığımız. 

Êdî mîna xewnan e, dildariya siftê

Bîranînên xwe jî nenas in.
Heval û yar ên me tev dest bi umr kiribûn
Yek bi yek ji nav me çûn;
Her gav zêdetir dibe tenêtî

Gökyüzünün başka rengi de varmış! 
Geç farkettim taşın sert olduğunu. 
Su insanı boğar, ateş yakarmış! 
Her doğan günün bir dert olduğunu, 
İnsan bu yaşa gelince anlarmış. 

Tewloo, ma rengekî din î ezmên jî hebûye!

Ez dereng pê hesiyam ku kevir hişk bûye
Avê difetisandiye, êr(agirê) dişewitandiye
Meriv bi van salan re pê dihese,
Ku her roja ku tê, bi xwe re derdek dianîye


Ayva sarı nar kırmızı sonbahar! 
Her yıl biraz daha benimsediğim. 
Ne dönüp duruyor havada kuşlar? 
Nerden çıktı bu cenaze? ölen kim? 
Bu kaçıncı bahçe gördüm tarumar? 

Payîza wek bihokê zer, wek henarê sor!
Her sal hinekî din xwe li min dipiçikîne
We çi îşe çûkno, hûn li ezmanan digerrin?
Ji kû hat va cinazeyê han? Qey kî miriye?
Ew hewşa çendan e, dibînim ku virtûvala ye?


Neylersin ölüm herkesin başında. 
Uyudun uyanamadın olacak. 
Kimbilir nerde, nasıl, kaç yaşında? 
Bir namazlık saltanatın olacak, 
Taht misali o musalla taşında.

Lê em çi bikin, mirin li deriyê her kesî dixe
Tu ê rakevî û êdî nikarî ji xew rabî
Kes nizane ka li kû, ka çito û ka çend sal î?
Hukimraniya te ê tenê wexteka nimêjeke be,
Li ser teneşîra wek textê padişayan